Ill-being at work - złe samopoczucie w pracy
Czym jest ill-being?
Ill-being w pracy odnosi się do negatywnych doświadczeń i stanów, które pracownicy przeżywają
w wyniku niezdrowych, stresujących lub nieprzyjaznych warunków pracy.
Może on obejmować aspekty:
- poznawcze: poczucie bezsensu pracy, cynizm, dystansowanie się
- emocjonalne: poczcie frustracji, złość, lęk, wyczerpanie
- społeczne: poczucie osamotnienia, konflikty
Ill-being przejawia się z szeregiem problemów psychicznych (np. depresja), somatycznych
(np. choroby sercowo-naczyniowe) czy zawodowych (np. niska wydajność pracy).
Czy ill-being i well-being to przeciwieństwa tego samego wymiaru?
Prowadzone badania wykazały, że ill-being nie musi być przeciwieństwem dobrostanu (well-beingu) i nie można tu na zasadnie analogii wyciągać pochopnych wniosków.
Przykładowo, Bradburn i Caplovitz (1965) zasugerowali, że pozytywne i negatywne stany afektywne są niezależne od siebie, przez to osoba może czuć się „bardzo szczęśliwa” i „bardzo przygnębiona” jednocześnie. Co więcej, Diener i Emmons (1984) wskazali, że dłuższych okresach czasu ludzie czują się jednocześnie zarówno dobrze jak i źle pod różnymi względami. Headey wraz z zespołem (1984) przedstawili argumenty, że dobre samopoczucie i złe samopoczucie prezentują się jako odrębne konstrukty i mają różne korelaty i przyczyny. Autorzy Ci opracowali też model różnych czynników, które odmiennie wiążą się z pozytywnymi i negatywnymi doświadczeniami pracowników (Headey i in., 1985). Stwierdzili też, że działania mające na celu łagodzenie złego samopoczucia różnią się od tych, które mają na celu poprawę samopoczucia.
W innych badaniach Huta i Hawley (2010) stwierdzili, że na well-being i ill-being mogą wpływać różne przyczyny, co prowadzi do wniosku, że dobre i złe samopoczucie to prawdopodobnie oddzielne zjawiska.
Model zakładający, że ill-being i well-being to niezależne konstrukty w literaturze określany jest jako "model wielobiegunowy" (ang. dual continuum model). Zakłada się tu, że ludzkie samopoczucie można wyznaczyć na dwóch przecinających się continuach (tj. wysoki lub niski well-being, a także wysoki lub niski ill-being). W tym ujęciu możliwe są zatem równocześnie takie stany jak np.: wysoki well-being i wysoki ill-being lub niski well-being i niski ill-being.
W opozycji do powyższych konkluzji Russell i Carroll (1999) koncentrując się co prawda tylko na pozytywnym i negatywnym afekcie wykazali, że twierdzenie o odmienności wymiarów jest błędne. Zarówno bowiem poszczególne teorie, jak i powtórne analizy (z korektami błędów pomiarowych) pokazują dwubiegunowość ludzkich afektów (ang. bipolar model).
Najnowsze analizy wykazują znaczne podobieństwa genetyczne oraz podobne podstawy biologiczne ill-beingu i well-beingu (hipoteza dwubiegunowa). Natomiast czynniki środowiskowe, organizacyjne, ekonomiczne i zmiany społeczne mogą często wywierać rozbieżny wpływ, przez co możliwe są równocześnie oba stany (tj. złe i dobre samopoczucie) (Tamnes et al., 2025).
Jak rzeczywiście jest? Wymaga to dalszych badań...
Kontakt z nami
dr hab. Dariusz Turek, Prof. SGH
Instytut Przedsiębiorstwa
Szkoła Główna Handlowa w Warszawie